Κων/πόλη: τα βυζαντινά σπαράγματα αιώνιοι παρατηρητές και συνοδοιπόροι...

...Παρατηρώντας παντού τα βυζαντινά θραύσματα στα μήκη και τα πλάτη της Πόλης, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως δεν πρόκειται για απολοιφάδια μιας περασμένης εποχής. Είναι το βασικό συστατικό που κάνει τούτο το μέρος τόσο ιδιαίτερο, το γενετικό υλικό της Πόλης που διάσπαρτο παντού...παρατηρεί...δρά...αντιδρά και καθορίζει...

του Θοδωρή Μπουφίδη, αναδημοσίευση από την καταπληκτική σελίδα '' Τι χαμπέρια από την Πόλη"

Η περιπλάνηση στους μαχαλάδες και τα σοκάκια της Πόλης είναι το πρωταρχικό και απαραίτητο συστατικό για να την γνωρίσει κανείς. Ευτυχώς το αντιλήφθηκα από την πρώτη στιγμή και από τότε βάλθηκα να ανακαλύπτω μέσω του ποδαρόδρομου τόσο τα όρια των δικών μου αντοχών, όσο και αυτά των σολών των παπουτσιών μου.

Η Πόλη εκτίμησε τους κόπους μου και στα χρόνια αυτά φρόντισε να μου δείξει τα όσα ανεπανάλυπτα κρατά στην επιφάνειά της αλλά και κάτω από αυτήν. Εικόνες ιδιαίτερες με ιστορικούς θυσαυρούς,κρυμμένα μυστικά, επαφή με θρύλους και όλες τις αποχρώσεις από τις επιρροές των πολιτισμών που μαγεύτηκαν από αυτήν.

Και παρότι η Πόλη μεταβάλεται διαρκώς, πιστή στον διαχρονικό της ρόλο ως παγκόσμια μητρόπολη, λαμβάνοντας τα χαρακτηριστικά που επιτάσσει η εποχή μας, υπάρχουν ακόμη διάσπαρτα παντού τα στοιχεία που της προσέδωσαν τον χαρακτηρισμό "Πόλη των Πόλεων". Σε τούτη την ανάρτηση θέλησα να ασχοληθώ με τα περισσότερο αθέατα απομεινάρια της, τα διάσπαρτα βυζαντινά σπαράγματα, τα οποία βρίσκονται διάσκορπισμένα παντού και συχνά απαιτούν οξυδερκείς ματιές για να γίνουν αντιληπτά.

Το Μίλιον, το σημείο που ξεκινούσαν όλες οι χιλιομετρικές μετρήσεις της Αυτοκρατορίας

Αρχίζοντας από το Μίλιον, το σημείο που ξεκινούσαν όλες οι χιλιομετρικές αποστάσεις της Αυτοκρατορίας, το οποίο στις μέρες μας έχει απομείνει ως μία μισογκρεμισμένη κολόνα. Κάποτε εδώ έστεκε μια χρυσή στήλη ενώ στην συνέχεια την συνόδευσε ένα μεγαλοπρεπές κτίσμα. Διαχρονικό σημείο αναφοράς της πρωτεύουσας αφού συνέδεε την Μέση Οδό με την πλατεία του Αυγουσταίου και πιθανόν να αποτελούσε και σημείο εισόδου προς αυτήν.

Χιλιάδες περαστικοί και τουρίστες προσπερνούν καθημερινά το Μίλιον, αγνοώντας το, όπως άλλωστε και την παρουσία του Αυγουσταίου και της Οδού που υπάρχουν ακόμα, έστω και με διαφορετική μορφή.

Το τοίχωμα στο άνω μέρος της φωτογραφίας αποτελεί μέρος της Θεοτόκου των Χαλκοπρατείων

Λίγες δεκάδες μέτρα μακρύτερα από το Μίλιον βρίσκονταν ο περίφημος ναός της Θεοτόκου των Χαλκοπρατείων . Στην επιφάνεια της γης δεν έχει απομείνει σχεδόν τίποτα, εκτός από μερικά τοιχώματα του ναού που διάσπαρτα βρίσκονται εδώ και εκεί.

Μέρος της Θεοτόκου των Χαλκοπρατείων συναντά το Acem Ağa Mescidi. Αμφότερα έχουν ισοπεδωθεί

Στο προάστιο των Βλαχερνών βρίσκονται εγκατεσπαρμένα δεκάδες κομμάτια από το μεγαλοπρεπές κτιριακό συγκρότημα, στο οποίο οι αυτοκράτορες είχαν επιλέξει να διατηρήσουν την κατοικία τους για σχεδόν 4 αιώνες.

Αντικρίζοντας τέτοιες εικόνες, είναι σαν να χτυπά μέσα μου κόκκινος συναγερμός για ενδελεχή παρατήρηση...

...και δεν διαρκεί πάρα πολύ πριν παρουσιαστούν μπροστά μου μέρη των αυτοκρατορικών ανακτόρων...

...με μερικά σημεία τους σε υπόγεια κατάσταση, όπως η υπόγεια θολωτή διάβαση της φωτογραφίας, σημείο επικοινωνίας του παλατιού με μέρη του Τείχους. Στο άνω μέρος διακρίνεται ο τεκές Emil Buhari, ο οποίος κατασκευάστηκε πάνω από κεντρικό κομμάτι του παλατιού και περιέχει βυζαντινά μέλη στην δόμησή του

Τέτοιου είδους θολωτά περάσματα συναντά κανείς σε πάρα πολλά σημεία και εντυπωσιάζουν οι εικόνες αφού απρόσμενα τα βυζαντινά κτίσματα αναφύονται από την γή ακόμα και σε αυλόγυρους τζαμιών.

Συνέχεια στο δίκτυο στοών, που φυτρώνουν ακόμα και σε χώρους τζαμιών...

...και περιέχουν μικρά περασμάτα. Ίσως μερικά οδηγούν στο πουθενά και άλλα σε υπόγεια μέρη των ανακτόρων

Η ιστορική χερσόνησος είναι ακόμη γεμάτη από κτίρια "βυζαντινής καταγωγής", τα οποία στέκουν δυσδιάκριτα για αιώνες. Τα περισσότερα από αυτά συνήθως εξωτερικά επιχριόμενα με νέα υλικά, κυρίως για λόγους συντήρησης.

Κτίρια που άλλοτε χρησιμοποιούνταν ως στρατώνες ή φυλακές συνήθως στις μέρες μας χρησιμεύουν ως αποθηκευτικοί χώροι

Ανακαινισμένη είσοδος κτιρίου που όμως μαρτυρά την καταγωγή της

Πίσω από τον σοβά κρύβεται μια άλλη ιστορία

Η κατηγορία με τα περισσότερα αρχιτεκτονικά θραύσματα είναι αυτή των κιονοκράνων και έχω επιλέξει να τα καταγράφω πάντα, τόσο στον φωτογραφικό μου φακό όσο και στην μνήμη μου. Κάτι σαν απογραφή με μόνο τίμημα τα περίεργα βλέμματα ανυποψίαστων και παρακαθημένων.

Εγώ περιεργάζομαι το θεοδοσιανό κιονόκρανο, αυτός περιεργάζεται εμένα, ο φωτογραφικός μου φακός περιεργάζεται τα πάντα

Διάσπαρτα βυζαντινά σπαράγματα

Οι κινήσεις μου ίσως εκτός από τα βλέμματα κινούν και υπόνοιες. Ο κύριος της φωτογραφίας, πιάνει το πιγούνι του και οι υποψίες πιθανόν αρχίζουν να γίνονται σκέψεις

Βάση κίονα γύρω από ένα şadırvan, συχνό φαινόμενο οι κίονες σε αυλόγυρους τζαμιών

Σε ορισμένες περιπτώσεις τα κομμάτια μοιάζουν να είναι φυτρωμένα στο έδαφος...

...ενώ άλλοτε συμμετέχουν σε φιλοζωικές κινήσεις

Η εμπειρία, η όξυνση και ο τρόπος της παρατηρητικότητάς μου επιτρέπουν πλέον να αντικρίζω κάθαρα όλα αυτά που η Πόλη ποτέ δεν έκρυψε!

Βάση κίονα μέσα στον δρόμο. Η Πόλη δεν κρύβει τίποτα σε όποιον θέλει να δεί

Με έμπειρη και προσεκτική ματιά οι ιδιαιτερότητες είναι ευδιάκριτες....και πλησιάζοντας στην σιδερένια πόρτα....

...ένας βυζαντινός κόσμος αποκαλύπτεται....νοερό ταξίδι στον χρόνο με κτίσματα που έχουν να διηγηθούν πολλά

Κουίζ: Σε ποιό μέρος της φωτογραφίας είναι ορατό το βυζαντινό παρελθόν

Αρκεί ακόμα και μία μικρή τρύπα μερικών εκατοστών...

...για να αρχίσει να ξετυλίγεται μπροστά μου η πραγματική Πόλη. Η υπόγεια Βασιλεύουσα είναι ακόμα εδώ!

Το Ιερόν Παλάτιον υπήρξε ένα από τα εντυπωσιακότερα οικοδομικά έργα της Κωνσταντινούπολης. Χτισμένο αμφιθεατρικά και σε αρκετά επίπεδα, συναρπάζει όποιον θελήσει να το συλλάβει στην σκέψη του. Ορισμένα σημεία του προσφέρονται ακόμα προς παρατήρηση και ενθουσιασμένος παρατηρώ τμήματά του, άλλοτε στην επιφάνεια της γής, άλλοτε κάτω από αυτήν και άλλοτε ημιβυθισμένα σε σπίτια και πίσω αυλές. Δείγμα του αμφιθεατρικού και πολυεπίπεδου τρόπου κατασκευής του.

Τα μέρη από το Ιερόν Παλάτιον εντυπωσιάζουν γιατί, εκτός των άλλων, άλλοτε δείχνουν φανερά τον όγκο τους...

...και άλλοτε ξεφυτρώνουν μέσα από αυλές, σαν αρτηρίες που μεταφέρουν τον γενετικό οικοδομικό κώδικα της Πόλης

Δεν είναι μόνο τα μικρά απομεινάρια που συναρπάζουν αλλά και εκείνα που κάποτε εντυπωσίαζαν με τον όγκο τους. Τα ερείπια του ναού που ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Πολύευκτο δείχνουν τον όγκο του μεγαλοπρεπούς οικοδομήματος. Κατασκευασμένος από την αριστοκράτισσα Ιουλία Ανικία, ως πράξη με σαφή πολιτική βαρύτητα αλλά και ως σύμβολο πλούτου και αξίας αφού ξεπερνούσε σε όγκο τον ναό του Σολομώντα. Το έργο αυτό καθώς και η πολιτική αντιζηλία με τον Ιουστινιανό, έδωσαν μεγαλύτερη ώθηση στον Αυτοκράτορα για περαιτέρω μεγαλοπρέπεια και όγκο στην Αγία Σοφία. Ίσως μετά την ολοκλήρωση της Αγίας Σοφίας ο Αυτοκράτορας, εκτός του γνωστού αναφωνητού, να σιγοψιθύρισε και: "Νενίκηκά σε Ανικία".

Τα ερείπια του Αγίου Πολυεύκτου...

...όπου τα ογκώδη θεμέλια και η έκτασή τους μαρτυρούν τον όγκο του ναού

Οι κίονες του Αγίου Πολυεύκτου ήταν πρωτοποριακοί και αποτέλεσαν σημείο καμπής στην κατοπινή γλυπτική και αρχιτεκτονική έκφραση

Παρατηρώντας παντού τα βυζαντινά θραύσματα στα μήκη και τα πλάτη της Πόλης, το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως δεν πρόκειται για απολοιφάδια μιας περασμένης εποχής. Είναι το βασικό συστατικό που κάνει τούτο το μέρος τόσο ιδιαίτερο, το γενετικό υλικό της Πόλης που διάσπαρτο παντού...παρατηρεί...δρά...αντιδρά και καθορίζει.

Σε εμάς απομένει απλά να το αντιληφθούμε...



Η ζωή στην Πόλη κυλά και τα βυζαντινά σπαράγματα συνάμα αιώνιοι παρατηρητές και συνοδοιπόροι

Μονή της Χώρας

Αναδημοσίευση:Προσκυνητής







Ο βόρειος τρούλος
με τη Θεοτόκο βρεφοκρατούσα



Ο εσωνάρθηκας




και τους βασιλείς του Οίκου Δαβίδ
πηγή

Byzantium 1200 - ΠΕΡΠΑΤΩΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΕΡΟΝ ΠΑΛΑΤΙΟΝ…

Η αναπαράσταση της Βασιλεύουσας από την καταπληκτική σελίδα ΒYZANTIUM 12OO/http://www.byzantium1200.com/tiles.html

ΠΕΡΠΑΤΩΝΤΑΣ ΣΤΟ ΙΕΡΟΝ ΠΑΛΑΤΙΟΝ…

Πατήστε πάνω στην εικόνα για να μεταφερθείτε στην ιστοσελίδα

Αναδημοσίευση - Πηγές:
http://apantaortodoxias.blogspot.gr/2014/06/byzantium-1200.html
http://www.byzantium1200.com/tiles.html
https://twitter.com/Byzantium1200

Η μοναδικότητα της Αγίας Σοφίας «National Geographic»

Αναδημοσίευση; To χαμομηλάκι:

Ένα εκπληκτικό αφιέρωμα στην Αγία Σοφία έκανε η τηλεόραση του National Geographic.
"Πράσινα μάρμαρα από την Κάρυστο, ροδόχροα με λευκές φλέβες από τη Φρυγία, ανοιχτόμαυρα με γαλάζιες φλέβες από τον Βόσπορο, κόκκινα με λευκά στίγματα από τη Θήβα της Αιγύπτου...Διακοσμητικό υλικό πρώτης τάξης από πολύτιμες πέτρες, χρυσάφι και ασήμι" περιγράφει το ντοκιμαντέρ.

Όλα αυτά στον ναό τον αφιερωμένο στην «Του Θεού Σοφία». Πέντε χρόνια, δέκα μήνες και τέσσερις ημέρες χρειάστηκαν για το χτίσιμο της Αγίας Σοφίας.
Εργάστηκαν δέκα χιλιάδες εργάτες και τεχνίτες, ενώ ο ίδιος ο Ιουστινιανόςεπέβλεπε την πορεία των εργασιών.
Το συνολικό κόστος για το χτίσιμο έφτασε τα 360 εκατομμύρια χρυσές δραχμές.

Ψηφιδωτά και Ιστορία

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ – ΑΠΟ ΤΟ ΧΘΕΣ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ

Πρώιμες μορφές ψηφιδωτών έργων για διακοσμητική χρήση δημιουργήθηκαν από τους λαούς της Μεσοποταμίας. Πρώτοι οι Σουμέριοι την 3η χιλιετία π.Χ. δημιουργούν διακοσμητικές επιφάνειες με τη σύνθεση διαφόρων ημιπολύτιμων υλικών. Στα αυτοκρατορικά παλάτια της πόλης Uruk υπήρχαν επιφάνειες επενδυμένες με μεγάλες κεραμικές ψηφίδες κωνικού σχήματος (2η χιλιετία π.Χ). Στην αιγυπτιακή τέχνη χρησιμοποιούνταν ετερόκλητα υλικά για την επένδυση πολύτιμων κατασκευών (χρυσός θρόνος Τουταγχαμών).

Ωστόσο η έννοια του ψηφιδωτού συνδέεται κυρίως με τη μορφή που κυριάρχησε στο χώρο της Μεσογείου, δηλαδή ως ανθρώπινη ανάγκη για διαμόρφωση ανθεκτικών στη χρήση δαπέδων.

Τα αρχαιότερα δείγματα φανερώνουν ότι ήδη τον 9ο αιώνα (Arslan-Tash, Til Barsib), και τον 8ο π.Χ. αιώνα (Γόρδιο, Muela de Castulo), χρησιμοποιούνταν ακατέργαστα από τον άνθρωπο υλικά όπως τα βότσαλα, που, σε συνδυασμό με τη χρήση κονιαμάτων ως υπόστρωμα, σχημάτιζαν ανθεκτικά δάπεδα. Η δε χρήση δίχρωμων βοτσάλων εξασφάλιζε τις ανάγκες της διακόσμησης.

Η ανάγκη πλουσιότερης διακόσμησης των δαπέδων οδήγησε στη δημιουργία ζωγραφικών παραστάσεων με τη χρήση βοτσαλωτών ψηφίδων. Τα αποτελέσματα ήταν εξαίρετα, όπως καταμαρτυρούν τα βοτσαλωτά δάπεδα του 4ου αιώνα π.Χ. στη Πέλλα, την Όλυνθο και την Ερέτρια. Το ψηφιδωτό, από χρηστική τεχνική, μεταμορφώνεται πλέον σε υψηλή μορφή δημιουργίας, τέχνη ακριβή, που συναντάται κυρίως σε σημαντικά οικοδομήματα..

Ήδη τον 6ο αιώνα π.Χ. οι ψηφοθέτες έχουν αποδεσμευτεί και από τους περιορισμούς του σχήματος και του χρώματος των βοτσάλων. Χρησιμοποιούσαν κομμένα βότσαλα ή διάφορες πέτρες διαμορφώνοντας τετράπλευρες ή ακανόνιστου σχήματος ψηφίδες σύμφωνα με ανασκαφικά ευρήματα στην αρχαία Καρχηδόνα.

Στην ελληνιστική εποχή τα βοτσαλωτά δάπεδα αποτελούν πλέον τη μειοψηφία των ψηφιδωτών. Με κύρια κέντρα παραγωγής κυρίως στην ανατολική Μεσόγειο (Πέργαμο, Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, Δήλο, Σάμο, Πομπηία κ.α.), η χρήση των ψηφιδωτών δαπέδων εξαπλώνεται παντού. Δωμάτια, εξέδρες, αίθρια, περιστύλια, λατρίνες σε δημόσια κτήρια, κοινόχρηστους χώρους και ιδιωτικές κατοικίες, διαθέτουν ψηφιδωτά δάπεδα διαφόρων τυπολογιών ανάλογα με το κόστος κατασκευής.

Οι ψηφιδωτές δημιουργίες με το υψηλότερο κόστος κατασκευής (εμβλήματα) αν και παραμένουν δέσμιες της πιστής αντιγραφής ζωγραφικών προτύπων, δημιουργούν εξαιρετικά αισθητικά αποτελέσματα. Σε αυτό συμβάλλουν τόσο η μεγάλη χρωματική διαβάθμιση των λίθινων ψηφίδων, η χρήση τεχνητών υλικών (υαλόμαζες και φαγεντιανή, για χρώματα δυσεύρετα στη φύση), όσο και η εφαρμογή μεθοδολογιών που ενισχύουν το ζωγραφικό αποτέλεσμα. Ωστόσο και στις απλούστερες κατασκευές, είναι φανερό ότι οι ψηφοθέτες διαθέτουν αξεπέραστες – στις μέρες μας – ικανότητες σύνθεσης των ψηφίδων.

Για το ψηφιδωτό δεν υπάρχει πλέον κανένας περιορισμός. Με απεριόριστες διακοσμητικές δυνατότητες και βασιζόμενο στις δεδομένες υψηλές αντοχές των υλικών που το συνθέτουν (πλεονέκτημα άλλωστε που το καθιέρωσε), το ψηφιδωτό κατακτά οποιαδήποτε αρχιτεκτονική επιφάνεια.

Στη ρωμαϊκή εποχή η τέχνη του ψηφιδωτού εξαπλώνεται σε όλες τις επαρχίες της αυτοκρατορίας, ενώ παράλληλα βρίσκει νέες εφαρμογές σε επιφάνειες με συνεχή παρουσία τρεχούμενου νερού (νυμφαία και σιντριβάνια), καθώς και σε τοίχους περίφημων οικοδομημάτων, όπως η Domus Aurea 

του Νέρωνα, όπου για πρώτη φορά διαπιστώνεται η χρήση ψηφίδων στην κατασκευή των οποίων χρησιμοποιούνται φύλλα χρυσού.

Η βυζαντινή τέχνη θα υιοθετήσει την τέχνη του ψηφιδωτού, για να προσφέρει μοναδικά αριστουργήματα. Παράλληλα το ψηφιδωτό αναλαμβάνει πρωτεύοντα ρόλο για τη δημιουργία της υπερβατικής ατμόσφαιρας των χριστιανικών ναών, με κυρίαρχο κέντρο παραγωγής την Κωνσταντινούπολη.

Είναι η εποχή που το ψηφιδωτό χάρη στα υλικά του ταυτίζεται με το φως. Στην πραγματικότητα το αιχμαλωτίζει, δίνοντας του άλλη διάσταση. Και είναι αυτή η αίσθηση και αντίληψη που αποτυπώθηκε και σε επιγραφή του Αρχιεπισκοπικού Παρεκκλησίου της Ραβέννας, όπου αναφέρεται ότι “ή το φως γεννήθηκε εδώ, ή εδώ ελεύθερα βασιλεύει”.

Είναι επιπλέον η εποχή που το ψηφιδωτό επιβάλλεται στη ζωγραφική αντιμετωπίζοντάς τη χωρίς αναστολές. Αντίθετα, επιδιώκει να τονίζει τη διαφορετικότητά του σε κάθε λεπτομέρεια, κυριαρχώντας στη διακόσμηση των εσωτερικών χώρων. Περίοδος ακμής για την κυρίαρχη αυτή θέση του ψηφιδωτού αποτελεί ο 5ος, 6ος και 7ος αιώνας, με την πόλη της Ραβέννας να κατέχει εξέχουσα θέση λόγω της μεγάλης ποσότητας και εξαιρετικής ποιότητας ψηφιδωτών δημιουργιών που κοσμούν τους εσωτερικούς χώρους μνημείων και ναών.

Τελευταία εποχή θριάμβου του επιτοίχιου βυζαντινού ψηφιδωτού αποτελεί το χρονικό διάστημα μεταξύ 11ου και 13ου αιώνα, περίοδος κατά την οποία οι ψηφιδωτές παραστάσεις υποτάσσονται για μία ακόμα φορά στη ζωγραφική υπηρετώντας κατά κύριο λόγο τα εξαίρετα ζωγραφικά πρότυπα που ερμηνεύουν. Η υποταγή της τεχνικής του ψηφιδωτού στις απόλυτα ζωγραφικές αποδόσεις των έργων δεν θα ξεπεραστεί, αλλά αντίθετα θα αμβλυνθεί τους επόμενους αιώνες. Ενδεικτικά αναφέρονται οι φορητές εικόνες του 12ου, 13ου και 14ου αιώνα, καθώς και οι ψηφιδωτές παραστάσεις που δημιουργούνται με την πρωτοεμφανιζόμενη μεθοδολογία της έμμεσης ψηφοθέτησης, από τη σχολή της Βενετίας αρχικά και τα εργαστήρια του Βατικανού και της Αγίας Πετρούπολης στη συνέχεια.

Αυτή η αντίληψη της τέχνης του ψηφιδωτού ως τεχνικού μέσου για την απόδοση ζωγραφικών έργων, με εξαίρεση ελαχίστων περιπτώσεων, θα καθορίσει την τύχη του ψηφιδωτού μέχρι τις μέρες μας.

Σήμερα το ψηφιδωτό, υιοθετώντας πολυάριθμες μορφές και χρήσεις, διατηρώντας την άρρηκτη σχέση του με τη ζωγραφική ή τονίζοντας την αυτονομία του, χαράζει νέους δρόμους στην αναζήτηση καινούργιας ταυτότητας. Τα αποτελέσματα της πορείας θα καταγραφούν μετά από την απαραίτητη χρονική απόσταση.

Πηγή: Ψηφιδωτά και Ιστορία.

1453, η Άλωση της Πόλης - από το National Geographic (HQ)

...Στο οπτικοακουστικό λεύκωμα "1453: Η άλωση της Πόλης" καταγράφεται σε μορφή τόσο βιβλίου όσο και ντοκιμαντέρ όλο το τραγικό κεφάλαιο της ιστορίας που κλείνει με την πτώση της Βασιλεύουσας. 

Με την ποιότητα που χαρακτηρίζει το National Geographic κατανοούμε πλήρως τα συμβάντα που δεν είναι τόσο γνωστά όσο θα έπρεπε.

(από το εκδοτικό σημείωμα του Ν. Μάργαρη)

http://www.youtube.com/watch?v=53yfMlws7DI&feature=em-subs_digest-vrecs

Byzantium, the lost empire – Εξαιρετικό ντοκιμαντέρ του BBC για το Βυζάντιο

...με ελληνικούς υπότιτλους - πηγή: ΗΛΙΑΧΤΙΔΑ

Mε ένα κλικ πάμε Βυζάντιο

Μπορεί μία ηλεκτρονική πλατφόρμα να σε ταξιδέψει στην εποχή του Ιουστινιανού ή των Κομνηνών; Το νέο πόρταλ του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων προσφέρει μια μοναδική προσομοίωση ενός χαμένου κόσμου

Μουσικοί και χορευτές σε τοιχογραφία της Μονής Αγίου Γεωργίου στη Φενεό

Έστω ότι το exploringbyzantium.gr δεν είναι ιστοσελίδα αλλά μια χρονομηχανή, ζηλευτή από την πιο ευρηματική επιστημονική φαντασία. Ενας ταξιδιώτης μπαίνει στην καμπίνα της, κάνει κλικ τέλος πάντων και διαπιστώνει ότι οι υπηρεσίες που προσφέρονται είναι τέσσερις.
Η μία ακολουθεί τρεις διαδρομές, τις οποίες έκαναν και αυτοκράτορες του διαμετρήματος ενός Μεγάλου Κωνσταντίνου ή ενός Νικηφόρου Φωκά. Ο ταξιδιώτης μπορεί να τις ακολουθήσεις ξανά, προσλαμβάνοντας όμως όλες τις ιστορικές, γεωγραφικές ή καλλιτεχνικές πληροφορίες με τη βοήθεια εικόνων ή βίντεο.
Μια άλλη περιλαμβάνει εκπαιδευτικά παιχνίδια για πιτσιρίκια, τα οποία καλούνται να χτίσουν μια πόλη ή να ξεσκεπάσουν έναν ποταπό σφετεριστή του θρόνου.
Μια τρίτη προσφέρεται με τη μορφή ραδιοφωνικών εκπομπών με ιστορικά κείμενα ή θέματα πολιτισμού, όπως εκείνη για τη «Θεσσαλονίκη μέσα από τα μάτια των βυζαντινών συγγραφέων του 12ου αιώνα».
Ο άνθρωπός μας επιλέγει την υπηρεσία που μοιάζει να εξασφαλίζει την πιο πλούσια, την πιο βαθιά μελέτη συγκεκριμένων πτυχών της καθημερινής ζωής των Βυζαντινών και να προσφέρει πληροφορίες ανάλογα με το αν ο χρήστης ανήκει στην κατηγορία του εξειδικευμένου κοινού, του κοινού γενικά ή του μαθητή.
Οι βασικές επιλογές εδώ, εμπλουτισμένες με εικόνες ευρημάτων της εποχής, έχουν ονόματα όπως «Η πόλη στο Βυζάντιο», «Μορφές επικοινωνίας», «Εθιμα των Βυζαντινών», «Βυζαντινών πολεμικά» ή «Η κοινωνική ζωή στο Βυζάντιο». Ο χρήστης μαθαίνει, μεταξύ άλλων, ότι η διατροφή των πλουσίων ξεχώριζε από την κατανάλωση κρέατος, ακριβών ψαριών και τυριών όπως το βλάχικο. Οι χαμηλότερες τάξεις, εκτός από λάδι, ψωμί και κρασί, είχαν πρόσβαση και σε τσίρους, σαρδέλες, καλαμάρια ή κακής ποιότητας ασβεστότυρο. Τα ρούχα; Λινά ή μάλλινα για τις μεσαίες και χαμηλές τάξεις, λινά ή μεταξωτά για τις ανώτερες, πολύτιμα υφάσματα για τους αυτοκράτορες. Ο καλλωπισμός, επικεντρωμένος στα μαλλιά, αρκετά διαδεδομένος, κρίνοντας από τα ευρήματα ή τις παραινέσεις των Πατέρων της Εκκλησίας για το αντίθετο. Οχι και άσχημα για μια ιστοσελίδα.

Από έθιμα, επίσης άλλο τίποτα. Αν το exploringbyzantium.gr, αυτή η ψηφιακή χρονομηχανή, προσγειώσει τον ταξιδιώτη μπροστά σε μια γέννηση, εκείνος μπορεί να δει όλη τη διαδικασία που κατά κανόνα γινόταν στο σπίτι με τη βοήθεια μαίας, αλλά και πώς η γυναίκα θεωρούνταν σχεδόν μολυσμένη για σαράντα ημέρες. Επισκέπτες φορτωμένοι ευχές ή και δώρα κατέφθαναν, είτε επρόκειτο για φτωχόπαιδο είτε για βασιλόπαιδα – με τη διαφορά ότι στον τελευταίο τα δώρα παραδίδονταν με φόντο συμπόσια ή ιππικούς αγώνες.
Αν η διαδρομή τον ξεβράσει σε μια βάπτιση πρώιμου βυζαντινού στυλ, ο χρήστης θα διαπιστώσει ότι αυτό γινόταν σε λίμνες ή ποτάμια και αφού ο ενδιαφερόμενος είχε ενηλικιωθεί – συνήθεια που εγκαταλείφθηκε λόγω της αυξημένης βρεφικής θνησιμότητας. Ο γάμος, τον οποίο για τις γυναίκες κανόνιζε φυσικά ο πατέρας, θεωρούνταν νόμιμος αν η σύζυγος είχε συμπληρώσει τα δώδεκα και ο σύζυγος τα δεκατέσσερα χρόνια. Περιελάμβανε τα «παστοπήγια» (κάτι σαν το σημερινό «στρώσιμο του κρεβατιού») και, αντίθετα με την επιθυμία της Εκκλησίας, λυνόταν συχνά.
Αν πάλι ο μακρινός επισκέπτης πετύχει κηδεία μπορεί και να παρατηρήσει ένα νόμισμα στο στόμα του νεκρού, να αγανακτήσει με τους ενδεχομένως υπερβολικούς ολολυγμούς των συγγενών ή να «φάει» λίγα κόλλυβα. Μπορεί φυσικά να κάνει και μια βόλτα στην πόλη, σε όποια από τις 900 του 6ου αιώνα θέλει, και να περιπλανηθεί στις δύο κεντρικές και διασταυρούμενες στο forum οδούς των πρώτων αιώνων, στις μάλλον δύσχρηστες των μέσων και ύστερων, τις γεμάτες λακκούβες, λάσπες ή σκουπίδια και υποταγμένες στις ιδιομορφίες του εδάφους. Να ξεκουραστεί όχι σε πλατείες, που δεν πρέπει να υπήρχαν όπως τις ξέρουμε σήμερα, αλλά σε διαμορφωμένους χώρους με θέα τη θάλασσα ή τη γύρω περιοχή. Να νιώσει λίγη από τη βουή των κάπως πρόχειρα στημένων από τον 7ο αιώνα και έπειτα αγορών. Να διαβεί επίσης τις πόρτες ενός χριστιανικού ναού: από τον 5ο και τον 6ο αι. οι ναοί ιδρύονταν σε κεντρικά σημεία του πολεοδομικού ιστού ή, στη μέση και ύστερη περίοδο, σε σημεία χωρίς δόμηση ή σε βασικούς δρόμους των πόλεων.

Η μουσική
Αν και για την κοσμική βυζαντινή μουσική γνωρίζουμε ελάχιστα, καθώς έχουν σωθεί κυρίως εκκλησιαστικές ψαλμωδίες, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε. Σύμφωνα με το exploringbyzantium.gr, η μουσική των Βυζαντινών έχει επηρεαστεί τόσο από την αρχαία ελληνική και τη ρωμαϊκή όσο και από την ψαλτική των Εβραίων. Αυτή η μικρογραφία από το έργο «Σύνοψις Ιστοριών Ιωάννου Σκυλίτζη» απεικονίζει μουσικούς και βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Μαδρίτης.

Αναδημοσίευση: http://radiofloga.blogspot.gr/2013/04/m.html

Ιστοεξερεύνηση: Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο

Ένα WebQuest για την Ιστορία

Τίτλος: Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο

Περιγραφή: Η παρούσα ιστοεξερεύνηση (WebQuest) αποτελεί μία διαθεματική προσέγγιση στο μάθημα της Ιστορίας της Β΄ Γυμνασίου με την αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. 

Γνωστική περιοχή: Ιστορία Β΄ Γυμνασίου
Κεφάλαιο 5ο. Ο πολιτισμός του Βυζαντίου: 1. Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο
Λέξεις κλειδιά:

Περισσότερα: http://istorikokse.blogspot.com/
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Η προσέγγιση WEBQUEST

Η δομή ενός webquest περιλαμβάνει πεδία τα οποία στοχεύουν να εισάγουν βηματικά το μαθητή στο θέμα της δραστηριότητας, να τον ενημερώσουν για το ρόλο που θα αναλάβει σε αυτήν, να οριοθετήσουν και έμμεσα να κατευθύνουν την εργασία του.
Κατά τη σχεδίαση ενός webquest ο καθηγητής θέτει το σκοπό και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα του μαθήματος, τις πρωτογενείς πηγές στις οποίες οι μαθητές θα αναζητήσουν υλικό, τα ερωτήματα που θα οριοθετήσουν και θα κατευθύνουν τη διερεύνηση των μαθητών προς τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.

Δεξιότητες που αναπτύσσονται μέσα από ένα Webquest: • παροχή κινήτρων • συνεργατική μάθηση • σύνδεση με άλλη γνώση